Στον πλανήτη Ελλάδα

Ψάχνω αυτές τις μέρες, από περιέργεια περισσότερο παρά από ανάγκη ενημέρωσης (γι’ αυτήν ευτυχώς υπάρχει το BBC News και άλλα ξένα δίκτυα), να βρω στις ελληνικές εφημερίδες και τα ελληνικά blogs κάτι, οτιδήποτε, για την τεράστια οικολογική καταστροφή στον Κόλπο του Μεξικού. Αλλά, πιστέψτε με, χρειάζεται ΠΟΛΥ ψάξιμο. Παρότι μιλάμε για μια καταστροφή που ανοίγει πολλαπλά ερωτήματα, τόσο για τη διογκούμενη εξάρτηση της ανθρωπότητας από το πετρέλαιο και την ασύδοτη χρήση ενός καυσίμου που βρίσκεται στα τελευταία του από πλευράς παγκόσμιων αποθεμάτων, όσο και για το κατά πόσον ο σύγχρονος άνθρωπος, που θέλησε, όπως θα έλεγε ο Καρτέσιος, να γίνει ‘αφέντης και κτήτορας της φύσης’, κατάντησε να μη διαφεντεύει ούτε τον ίδιο του τον εαυτό. Διότι αυτό που οι διαρροές πετρελαίου ή ραδιενέργειας, που τα μολυσμένα ή μπαζωμένα ποτάμια, που τα υπό εξαφάνιση ζωικά είδη δείχνουν, είναι ένας παραζαλισμένος, αποπροσανατολισμένος σύγχρονος άνθρωπος, που η ίδια του η παντοδυναμία τον κάνει όλο και πιο αδύναμο. Γιατί άραγε δυσκολεύομαι να βρω κάτι για τη συγκλονιστική αυτή καταστροφή σε εφημερίδες και blogs; Διότι τα ελληνικά ΜΜΕ, τόσο ‘παραδοσιακά’ όσο και ‘εναλλακτικά’, επιμένουν να ασχολούνται εμμονικά με την ελληνική επικαιρότητα. Φαίνεται ότι μπροστά στην αποχώρηση Κιλτίδη από τη Νέα Δημοκρατία, το ρήγμα που βαθαίνει μεταξύ Ανανεωτικών και Τσίπρα στον ΣΥΡΙΖΑ, το γαμήλιο πάρτι της Μαριέττας Χρουσαλά στο θωρηκτό Αβέρωφ και άλλες τέτοιες συνταρακτικές ειδήσεις, μια ανυπολόγιστη σε συνέπειες για τον πλανήτη οικολογική καταστροφή, γεμάτη βαθιά μηνύματα για τη σημερινή ανθρωπότητα που στο βωμό μιας τυφλής ‘ανάπτυξης’ θυσιάζει τα πάντα, δεν πιάνει μια...

H ζωή είναι αλλού...

Την ώρα που τα δικά μας νιάτα ‘λιώνουν’ κάτω από τον καυτό καλοκαιρινό ήλιο με φραπεδιά και ταβλάκι, την ώρα που στα πανεπιστήμια οι πρυτανικές εκλογές στιγματίζονται από μια έκρηξη βίας και αρπαγές καλπών από θερμόαιμους, ‘πολιτικοποιημένους’ φοιτητές, την ώρα που εκ γενετής θυμωμένοι δεκαεξάχρονοι μουτζουρώνουν με μανία τους τοίχους της Αθήνας με σπρέι, μια νεαρή Αμερικανίδα, μόλις 16 χρόνων, θαλασσοδέρνεται στον Νότιο Ινδικό. Η Abby ξεκίνησε πριν λίγους μήνες από το Λος Άντζελες μπαίνοντας σε μια μεγάλη περιπέτεια: φιλοδόξησε να γίνει η νεαρότερη ιστιοπλόος που θα έκανε το γύρο της γης χωρίς στάση. Αλλά δεν τα κατάφερε. Αναγκάστηκε, το Μάιο, να πιάσει λιμάνι στο Κέιπ Τάουν λόγω τεχνικών προβλημάτων. Παρ’ όλα αυτά, συνέχισε, αλλά αυτές τις μέρες τα πράγματα έγιναν ακόμα πιο δύσκολα: κινδύνεψε να χάσει το σκάφος της και την ίδια τη ζωή της, αντιμέτωπη με κύματα ύψους 9 μέτρων. Σε αντίθεση με τη θαρραλέα αμερικανιδούλα, οι δικοί μας δεκαεξάρηδες νομίζω ότι γεννιούνται και μεγαλώνουν με μια κάπως νωθρή, αραγμένη και χαρακτηριστικά αρνητική άποψη της ζωής. Περνάνε την ώρα τους, τους μήνες τους, τα χρόνια τους καβαλώντας μηχανάκια, χαζεύοντας – όπως αναμφίβολα και εκατομμύρια αμερικανάκια – στο Facebook, πίνοντας γαλόνια φραπέ, καταβροχθίζοντας αναρίθμητα σουβλάκια, σέρνοντας τα βήματά τους στο κατώφλι της ζωής. Μπαίνοντας στο blog της Abby, απ’ όπου και η φωτογραφία της ανάρτησης (εδώ για όσους ενδιαφέρονται), βλέπουμε μια άλλη άποψη των πραγμάτων. Και μια απλή, συνηθισμένη έφηβο που δοκιμάζει τις δυνάμεις της, τις αντοχές της, πρόσωπο με πρόσωπο με μια αδάμαστη, ασίγαστη, ανίκητη φύση, για την οποία δεν μπορούμε παρά να νιώσουμε θαυμασμό. Παρότι δεν πέτυχε τον τεράστιο αρχικό της στόχο, νομίζω ότι η μικρή αυτή δείχνει ότι υπάρχει ζωή και πέραν του καναπέ ή του playstation. Αρκεί να μπορεί κανείς να τη δει να του κλείνει το μάτι…

Περί μπάλας και πολιτικής...

Βλέποντας στην εφημερίδα για τους φιλάθλους του Ηρακλή που κατέβηκαν από τη Θεσσαλονίκη με τα αυτοκίνητά τους στα Τέμπη και τα απέκλεισαν διαμαρτυρόμενοι για την ομάδα τους, θυμήθηκα μια ρήση του αγαπημένου μου Κορνήλιου Καστοριάδη: ότι στην Ελλάδα ασχολούμαστε με το ποδόσφαιρο σαν να ήταν πολιτική και με την πολιτική σαν να ’ναι ποδόσφαιρο. Πόσο δίκιο είχε και πόσο επιβεβαιώνεται, δυστυχώς, από τη νεοελληνική πραγματικότητα ο μεγάλος διανοητής: απ’ τη μια, οι ‘πολιτικοποιημένοι’ φίλαθλοι που σηκώνονται για μια και μοναδική φορά από τους καναπέδες όχι για τίποτα άλλο αλλά για την ομάδα τους και μόνο γι’ αυτή. Σήμερα μάλιστα (Τετάρτη 9 του Ιούνη) βλέπω στην εφημερίδα ότι θα πραγματοποιήσουν συγκέντρωση στα Προπύλαια (ναι, κατέβηκαν μέχρι την Αθήνα, τους βλέπετε στη φωτογραφία) που προβλέπεται μαζική: ‘Οι φίλαθλοι θα κάνουν μία στάση στα διόδια του Σχηματαρίου, προκειμένου να συναντηθούν και με άλλους οπαδούς του Ηρακλή που με ΙΧ θα κατεβούν στην Αθήνα για να συμμετάσχουν στην συγκέντρωση.’ Είναι θα έλεγα καταθλιπτικό, άνθρωποι που θα έπρεπε και θα όφειλαν να αντιδράσουν σε όλα όσα βλέπουμε γύρω μας, ιδίως αυτό τον καιρό, να επιμένουν να συγκινούνται και να κινητοποιούνται μόνο με την... μπάλα. Και, απ’ την άλλη, η ποδοσφαιροποίηση της πολιτικής, που παίρνει συχνά τη μορφή ‘ντέρμπι’ μεταξύ κυβέρνησης και αντιπολίτευσης, με τους φιλάθλους των δυο κομμάτων να παρακολουθούν κάθε φορά με κομμένη την ανάσα την εξέλιξη του ‘αγώνα’. Όπως τελευταία με τις εξεταστικές επιτροπές και τις αλληλοκατηγορίες για σκάνδαλα και μίζες. Πάσες αλλάζονται, μπαίνει και κανα γκολ ενίοτε για να κρατά ζωντανό τo ενδιαφέρον των ψηφοφόρων-φιλάθλων και οι δυο ομάδες με κεφαλιές, κουτουλιές, ντρίπλες, τάκλιν, τακουνάκια, τα δίνουν όλα. Καμιά φορά η μπάλα γλείφει τα δοκάρια, η αγωνία φτάνει στο κατακόρυφο, τα πλήθη ζητωκραυγάζουν. Πλέον, μετά και την παρέμβαση της FIFA που λέγεται ΕΕ και ΔΝΤ, ο αγώνας έχει γίνει πιο σκληρός: ‘ή θα υπάρξει ευνομία ή θα μας πάρουν με τις πέτρες’, δήλωσε ο αρχηγός της γηπεδούχου κυβέρνησης. Και το ματς συνεχίζεται…

Η μουντζουρωμένη χώρα

Δεν ξέρω αν το προσέξατε αλλά τα τελευταία χρόνια η Αθήνα και ολόκληρη η Ελλάδα τελούν υπό καθεστώς μουντζουρώματος. Προσόψεις πολυκατοικιών και καταστημάτων, βαγόνια τρένων, ακάλυπτες επιφάνειες οιουδήποτε είδους μουντζουρώνονται αδιακρίτως. Αυτές τις μουντζούρες, κάποιοι τις αποκαλούν γκράφιτι. Και θεωρούν τα γκράφιτι τέχνη. Αν μιλάμε για μια τέχνη μίσους ενάντια στην κοινωνία εν τω συνόλω της, δεν θα διαφωνήσω. Διότι μόνο για μια τέτοιου είδους ‘τέχνη’ θα μπορούσαμε να μιλήσουμε. Και για έναν πόλεμο επιβολής με μια ολομέτωπη επίθεση ασχήμιας, η οποία δεν βρίσκει αντίσταση: κανένας διαχειριστής πολυκατοικίας, καταστηματάρχης, εργαζόμενος, πολίτης εν γένει δεν μπαίνει στον κόπο, δεν τολμά να σβήσει τις μουντζούρες. Διότι ξέρει ή μαντεύει ότι την επόμενη ημέρα θα ξαναεμφανιστούν. Σφραγίζεται έτσι η νίκη όσων μουντζουρώνουν ενάντια στα θύματά τους, που υποχρεώνονται να ζουν με την αισθητική που τους επεβλήθη: την αισθητική της μουντζούρας. Η έξαρση αυτής της τέχνης του μίσους ξεκίνησε, νομίζω, τον Δεκέμβρη του 2008 με τα τότε γεγονότα. Εξέφραζαν, τα γκράφιτι, την οργή κάποιων ενάντια σε όλους και όλα, έδιναν το στίγμα μιας επανάστασης μίσους, βίας και επιβεβλημένης ασχήμιας που τότε ξεκίνησε. Μιας επανάστασης που ήθελε να περάσει το μήνυμα ότι αυτή η χώρα έχει διαλυθεί εντελώς, ότι έχει παραδοθεί αμαχητί στο ασταμάτητο μουντζούρωμα, ότι έχει σηκώσει τα χέρια απέναντι στην ασχήμια που τα άτεχνα μουντζουρώματα επιβάλλουν με τη βία. Και πράγματι, αυτή την εντύπωση σχηματίζει κανείς. Οι χιλιάδες τοίχοι με τα ασυνάρτητα συνθήματα σε κάθε ακάλυπτη επιφάνειά τους στέκουν κάθε μέρα μάρτυρες αυτής ακριβώς της νίκης της αλητείας έναντι όχι της ‘καθεστηκυίας τάξεως’ βεβαίως αλλά της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της αξιοπρεπούς, ανθρώπινης διαβίωσης στις ήδη άσχημες ελληνικές πόλεις που έγιναν, μουντζουρωμένες, ακόμη ασχημότερες. Πλέον οι πάσης φύσεως ‘επαναστάτες’ αυτού του είδους μπορούν, νομίζω, να αναφωνήσουν ‘νενικήκαμεν’: μπορούν να καμαρώσουν τη μουντζουρωμένη χώρα τους. Όσο για όλους τους υπόλοιπους; Όσο δεν αντιστεκόμαστε στην επέλαση του ό, τι να ’ναι, τόσο θα το βρίσκουμε μπροστά μας, στις πιο άσχημες, φασίζουσες μορφές του.

Μια μέρα χωρίς ειδήσεις

Ανηφορίζω με τα πόδια την Πειραιώς με κατεύθυνση προς Ομόνοια και τελικό προορισμό κάπου στη Γ' Σεπτεμβρίου. Μια μέρα σήμερα χωρίς μέσα μαζικής μεταφοράς, χωρίς ειδήσεις – απεργούν και οι δημοσιογράφοι. Όμως τις ειδήσεις, την είδηση που λέγεται καταβύθιση του ‘ιστορικού κέντρου’ στην παρακμή, τις βλέπω μπροστά μου, τις προσπερνάω, φτάνει στα ρουθούνια ο καπνός των τσιγάρων τους, καθηλώνει το βλέμμα η θέα τους, με αξύριστα πρόσωπα, φτηνά ντυσίματα, λιγδωμένα μαλλιά από τα καυσαέρια που κάθονται με όλη τους την άνεση όπου λάχει. Σχεδόν κάθε διάβαση πεζών κλεισμένη. Μια από έναν τύπο με άσπρο φανελάκι και το χέρι του με ένα τσιγάρο να κρέμεται από το παράθυρο μιας μερσεντές: του λέω δυνατά κάτι, ούτε καν με κοιτάζει. Μια άλλη διάβαση κλεισμένη από δυο μουτζουρωμένους τύπους σε ένα φορτηγάκι: στα χέρια τους ανάκατα φραπέδες, σάντουιτς, τσιγάρα: το κοκτέιλ της θυσίας της ανθρώπινης αξιοπρέπειας στο βωμό του μεροκάματου. Και σ’ αυτούς λέω κάτι αλλά δεν χαμπαρίζουν. Γι’ αυτούς δεν υπάρχουν διαβάσεις, πεζοδρόμια, πεζοί: η καθημερινή εξαθλίωση αποτελεί μονόδρομο, χωρίς παρακάμψεις ή παρεκβάσεις. Εκνευρισμένοι από μποτιλιαρίσματα οδηγοί πατάνε στις μισοσβησμένες διαβάσεις χωρίς να κοιτάζουν γύρω. Μόνο μπροστά, στο πουθενά, έχουν κι αυτοί εγκλωβιστεί σε έναν μονόδρομο που δεν επιτρέπει λοξά κοιτάγματα. Κάποιοι από τους διαβάτες καπνίζουν περπατώντας, σαν να μην τους φτάνει το πανταχού παρόν καυσαέριο. Μπαίνοντας στη Γ' Σεπτεμβρίου μια κοπέλα κάνει – προφανώς – πιάτσα. Ώρα δέκα και μισή το πρωί! Μηχανάκια ανεβοκατεβαίνουν στα πεζοδρόμια. Άλλα, παρκαρισμένα, με αναγκάζουν με να κάνω συνεχή ζιγκ-ζαγκ για να μη μου χωθεί κανένα καθρεφτάκι στο στομάχι καθώς περπατάω. Το κέντρο της Αθήνας, το κέντρο της Ελλάδας, προσφέρει απλόχερα, σε μικρογραφία και μάλιστα σε ζωντανή μικρογραφία, όλα όσα μας λένε κάθε απόγευμα τα δελτία ειδήσεων. Και πολλά περισσότερα. Οι άνθρωποι αυτοί που περπατάνε καπνίζοντας στην Πειραιώς μπορεί σε ένα επόμενο συλλαλητήριο να μαζευτούν για να μουντζώσουν – όπως συνηθίζεται τελευταία – τη Βουλή. Αναρωτήθηκαν ποτέ τι μπορούν να κάνουν 300 νοματαίοι όταν ένας ολόκληρος λαός εκατομμυρίων δεν θέλουμε να βγούμε από την αθλιότητά μας, όταν αρνούμαστε να δούμε ή να ακούσουμε τους γύρω μας όταν μας μιλάνε, όταν τους κλείνουμε το δρόμο με το μηχανάκι ή το ΙΧ μας, όταν τους φυσάμε περπατώντας τον καπνό του τσιγάρου μας στo πρόσωπo;

Πολυσυλλαλητήρια

Ψάχνω ξεφυλλίζοντας τις εφημερίδες να βρω τι σχέση μπορεί να έχουν τα εργασιακά μας με το Ισραήλ. Πώς μπορεί να συνδυαστούν στο ίδιο συλλαλητήριο η - εν πολλοίς δικαιολογημένη - καταδίκη της επίθεσης των Ισραηλινών κομάντος στα από διάφορες χώρες πλοία που μετέφεραν εφόδια για τους αποκλεισμένους της Γάζας με τα εργασιακά της Ελλάδας. Και άκρη δεν μπορώ να βρω. Αλλά, ο καλός ο μύλος, όλα τα αλέθει. Και η αφορμή που δόθηκε στο πιάτο από το Ισραήλ μπορεί μια χαρά να συνδυαστεί με τους υπόλοιπους δυο της μισητής τριάδας - ΗΠΑ και ΕΕ - για ένα πρώτης τάξεως πολυσυλλαλητήριο (πώς λέμε πολυκατάστημα;). Στη χώρα αυτή είμαστε οι πρώτοι που θα καταδικάζουμε βαναυσότητες εναντίον των Παλαιστινίων ή άλλων ταλαίπωρων, οι πρώτοι που θα στήνουμε λαϊκά δικαστήρια εναντίον της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής - όπως στον πόλεμο της πρώην Γιουγκοσλαβίας -, οι πρώτοι που θα εκφράζουμε τη συμπαράστασή μας στους απανταχού της γης βασανισμένους, αδικημένους, κατατρεγμένους. Και αυτό διότι όπως φαίνεται έχουμε λύσει όλα μας τα χρονίζοντα προβλήματα ως χώρας, ως κοινωνίας και αφού δε μας μένει τίποτα άλλο μπορούμε αμέριμνα να παίζουμε τους ‘καλούς’ του πλανήτη ενάντια στους πάσης φύσεως κακούς. Όλοι λοιπόν στις συγκεντρώσεις εναντίον του Ισραήλ: ίσως έτσι ξεχάσουμε ακόμη περισσότερο τους αποκλεισμένους όχι της Γάζας αλλά της Ελλάδας…

Mέτρων συνέχεια...

‘Μαχαίρι’ κόβεται από τον Σεπτέμβριο το τσιγάρο σε όλους τους κλειστούς δημόσιους χώρους, χωρίς εξαιρέσεις και στραβοπατήματα. Μακάρι. Έχω όμως τις επιφυλάξεις μου για την επερχόμενη καθολική απαγόρευση: πρώτον, τι εννοούμε όταν λέμε ‘κλειστούς δημόσιους χώρους’; Δεν ξέρω αν έχετε προσέξει, αλλά φέτος το χειμώνα πλείστα όσα καφέ, ζαχαροπλαστεία, εστιατόρια χρησιμοποιούσαν διάφανα πλαστικά καλύμματα στους εξωτερικούς τους χώρους κλείνοντάς τους ώστε να μπορούν οι καπνιστές να κάθονται εκεί προφυλαγμένοι από τις καιρικές συνθήκες αλλά εξακολουθώντας να τους θεωρούν, αυτούς τους χώρους, ‘ανοιχτούς’. Η ελληνική κουτοπονηριά, δηλαδή, σε όλο της το μεγαλείο, στην υπηρεσία της εθνικής μας τσιγαροκουλτούρας: και ‘ανοιχτός’ ο χώρος για να μπορούμε να καπνίζουμε και ουσιαστικά κλειστός για να φουμάρουμε στα ζεστά. Δεύτερον, βλέποντας ότι οι σχετικοί έλεγχοι - έλεγχοι οι οποίοι η ηγεσία του υπουργείου Υγείας ‘δεσμεύτηκε πως θα είναι αυστηροί’ - θα διεξάγονται ‘από την δημοτική αστυνομία και επικουρικά από το Λιμενικό Σώμα’ αρχίζω να έχω κάποιες μικροαμφιβολιούλες ως προς την αυστηρότητά τους. Αν με το ‘δημοτική αστυνομία’ εννοούμε τους αξύριστους, βαριεστημένους τύπους που βλέπω σε δρόμους και πεζοδρόμια να χαζεύουν τα διερχόμενα αυτοκίνητα επιτρέψτε μου να έχω κάποιες μικροεπιφυλάξεις για την αυστηρότητά τους και μάλιστα απέναντι σε ανάλογα βαριεστημένους, ραχατλήδες καπνιστές. Όσο για το Λιμενικό Σώμα, μου φαίνεται ολίγον τι άσχετο με τη δουλειά αυτή: για την ακρίβεια απορώ ποιος στο υπουργείο Υγείας είχε τη φαεινή ιδέα να επιστρατευτούν... λιμενικοί για αντικαπνιστικούς ελέγχους. Εν πάση περιπτώσει, ας μην γίνομαι υπερβολικά (;) κακοπροαίρετος, Εδώ (δυστυχώς) θα είμαστε τον Σεπτέμβριο για να δούμε την επιβολή της καθολικής απαγόρευσης του καπνίσματος…

Αυτό το μήλο έχει δυο πρόσωπα...

Μεγαλύτερη εταιρεία τεχνολογίας παγκοσμίως, ξεπερνώντας ακόμα και την Microsoft, αναδείχθηκε φέτος η Apple. Και ταυτόχρονα η εταιρεία με τις περισσότερες αυτοκτονίες εργαζομένων. Αντίφαση; Ή μήπως βλέπουμε στην Apple την εγγενή αντίφαση – που καθόλου αντίφαση δεν είναι τελικά – του αθεράπευτα διπρόσωπου σημερινού καπιταλισμού; Ως γνωστόν, κάθε εταιρεία όπως η Apple έχει δυο πρόσωπα: αυτό που βλέπει ο πελάτης, τα σικάτα, καλοσχεδιασμένα κινητά ή κομπιούτερ που γίνονται ανάρπαστα στην αγορά και φετίχ για τους τυχερούς κατόχους τους. Και αυτό που βλέπει ο εργαζόμενος, με τα εξαντλητικά ωράρια εργασίας υπό αφόρητα καταπιεστικές συνθήκες που οδηγούν μέχρι και στην αυτοκτονία, το πρόσωπο που ενσαρκώνεται στο ολοκληρωτικό εργασιακό καθεστώς υπό το οποίο ζει, ξυπνάει, τρώει, κοιμάται: ‘οι πολυώροφοι κοιτώνες είναι διάσπαρτοι στα 3 τετραγωνικά χιλιόμετρα που καταλαμβάνουν οι εγκαταστάσεις της Foxconn στη Σεντζέν’. (Έτσι ονομάζεται το άλλο, το λιγότερο όμορφο πρόσωπο της Apple, η εταιρεία που κατασκευάζει iPhones και iPads για την Apple.) ‘Γύρω από τις εγκαταστάσεις αυτές, ο αυτοκινητόδρομος που ενώνει τη Σεντζέν µε το Χονγκ Κονγκ και τεράστιες εκτάσεις πρασίνου µε τροπική βλάστηση. Μοναδική εξαίρεση οι εγκαταστάσεις της Foxconn. Ίχνος πρασίνου ανάμεσα σε αυτές και δίπλα ακριβώς πρόχειρα καταλύματα και ένα εμπορικό κέντρο ειδικά για τους εργαζόμενους της εταιρείας. Η περιφρούρηση γίνεται από ιδιωτικούς αστυνομικούς και είναι συνεχής, 24 ώρες το 24ωρο. Σε αυτούς προστέθηκαν από χθες άλλοι 300 άντρες που έστειλε η κινεζική αστυνομία.’ Άραγε πόσοι κοιτάξαμε το iPhone που μόλις αγοράσαμε και αναρωτηθήκαμε που και πώς φτιάχτηκε; Πόσοι πραγματικά ενδιαφερόμαστε για την προέλευση των κινητών, των υπολογιστών μας, των ρούχων μας, πόσοι και πόσο νοιαζόμαστε, νοιαστήκαμε ποτέ για το υπό ποιες συνθήκες εργάζονται οι χιλιάδες εξαθλιωμένοι ‘τριτοκοσμικοί’ που τα παράγουν; Ο διπρόσωπος καπιταλισμός της εποχής μας βασίζεται ακριβώς στο ότι ο πελάτης βλέπει και θέλει να βλέπει μόνο το ένα του πρόσωπο, το ‘όμορφο’. Κανένας πελάτης δεν νοιάζεται παρά για το πόσο κοστίζει ή πόσο του αρέσει ένα προϊόν. To άλλο, το άσχημο πρόσωπο, ούτε το βλέπει ούτε και νοιάζεται να το ανακαλύψει. Άραγε, είμαστε πρωτίστως πελάτες ή πολίτες; Είμαστε, αν θέλετε, πρωτίστως πελάτες ή άνθρωποι; Όταν αποφασίσουμε θα έχουμε κάνει ένα βήμα, ένα μεγάλο βήμα.

Η άνοδος και η πτώση ενός λαϊκού ειδώλου

Για τον Λάκη Λαζόπουλο έχω ξαναμιλήσει (μάλλον άρχισε να δείχνει την ηλικία του το blog). Όμως από τότε κύλησε πολύ νερό - ακόμη περισσότερο νερό - στ’ αυλάκι. Το σόου του απογειώθηκε ακόμη πιο πολύ σε τηλεθέαση, καταφέρνοντας παρά το πέρασμα των χρόνων να διατηρείται δημοφιλές ή μάλλον λαοφιλές. Ο Λάκης (ας μου επιτραπεί η οικειότητα μια και μιλάμε για έναν άνθρωπο που αυτοπλασάρεται ως ο γελωτοποιός της διπλανής πόρτας, ως ο αυτόκλητος υπερασπιστής του ‘λαού’ ενάντια στα διαπλεκόμενα συμφέροντα, τους διεφθαρμένους πολιτικούς και όσα άλλα) μου έδινε ανέκαθεν και ατράνταχτα την εντύπωση ενός ανθρώπου που κυρίως, που πάνω απ’ όλα, ήθελε στη ζωή του, στην καλλιτεχνική του σταδιοδρομία, να φτάσει κάπου. Που; Θα έλεγα στην καθιέρωσή του ως λαϊκού ινδάλματος, αλλά και ως παντοδύναμου opinion leader που μέσα από τη σάτιρα διαμορφώνει συνειδήσεις, απόψεις, στάσεις. Βέβαια, υπάρχει η αναπόφευκτη φθορά που φέρνει η συνεχής προβολή. Για να την αντιμετωπίσει, ο Λάκης ακολουθεί την πεπατημένη: κατεβάζει διαρκώς το επίπεδο του σόου, ‘εμπλουτίζοντάς’ το με όλο και χυδαιότερα, ‘σόκιν’ αστειάκια τα οποία πλέον καταλαμβάνουν μεγάλο μέρος της παράστασής του, ενώ, δείχνοντας μια ιδιότυπη απληστία, προσπαθεί να ‘κλασικοποιήσει’ και τους παλιότερους, λιγότερο επιτυχημένους Δέκα Μικρούς Μήτσους, παρουσιάζοντας σκετσάκια της τότε εποχής στο λαοφιλές Αλ Τσαντίρι και στο τεράστιο πλέον κοινό του. Έχουμε εν ολίγοις έναν άνθρωπο που ‘πιάνοντας’ τον σφυγμό της επικαιρότητας καταφέρνει ή εν πάση περιτπώσει πασχίζει, παίρνοντας συστηματικά και στρατηγικά το μέρος του ‘λαού’ σε κάθε δυνατή συγκυρία απέναντι στους πάσης φύσεως ‘εχθρούς’ του - όπως χαρακτηριστικά με τις μαθητικές ή φοιτητικές καταλήψεις -, να εδραιωθεί ως η διαχρονική συνείδηση και φωνή του Έλληνα, από την εποχή των Μήτσων έως και σήμερα. Και να αποκτήσει την τεράστια δύναμη να διαμορφώνει την κοινή γνώμη, κερδίζοντας ένα στοίχημα αυτοεπιβεβαίωσης που φαίνεται να έβαλε πριν κάμποσο καιρό με τον εαυτό του. Aν τον είχα μπροστά μου θα του έλεγα: συγχαρητήρια Λάκη, το κέρδισες το προσωπικό σου στοίχημα. Μήπως όμως στην πορεία έχασες πολλά περισσότερα;

Μαθήματα αγωγής του πολίτη στην Αμφίκλεια

Στο ιντερσίτι από Θεσσαλονίκη για Αθήνα, λίγο πριν τη Λιβαδειά. Για την ακρίβεια, πλησιάζοντας την Αμφίκλεια. Ξαφνικά σταματάμε. Μια φωνή από τα μεγάφωνα ανακοινώνει ότι έχουν κλείσει τη γραμμή κάτοικοι της περιοχής διαμαρτυρόμενοι για τον ‘Καλλικράτη’. Οι επιβάτες ανάστατοι, δεν περνάνε ένα-δυο λεπτά και οι πρώτοι σηκώνονται, βγαίνουν έξω για να καπνίσουν και να πάρουν φρέσκο αέρα. Μετά από δέκα περίπου λεπτά η φωνή από τα μεγάφωνα ζητάει από όσους επιβάτες έχουν βγει να ξαναμπούν κλείνοντας τις πόρτες για να ξεκινήσει το τρένο. Πράγματι, ξαναξεκινάμε. Σε λίγο όμως ξανασταματάμε. Μια από τα ίδια. Οι ανήσυχοι ξαναβγαίνουν, περνάει ένα εικοσάλεπτο ακινησίας και ξανά η φωνή από τα μεγάφωνα να τους ‘μαζέψει’. Ξαναξεκινάμε για να ξανασταματήσουμε, αυτή τη φορά λίγα μέτρα από το μπλόκο. Τώρα οι περίεργοι έχουν έναν λόγο παραπάνω να βγουν, για να δουν ένα θέαμα που φαντάζομαι έχουν ξαναδεί αμέτρητες φορές στη χώρα αυτή αλλά απ’ ό, τι φαίνεται δεν το χορταίνουν: τους ανθρώπους που έχουν μαζευτεί στις γραμμές και δεν μας αφήνουν να περάσουμε. Φαίνεται ότι ο μηχανοδηγός βρίσκεται σε ‘διαβούλευση’ με τους συγκεντρωμένους προκειμένου να μας επιτρέψουν να συνεχίσουμε. Και η φωνή από τα μεγάφωνα κατσαδιάζει τους επιβάτες που έχουν βγει λέγοντας ότι αν δεν μαζευτούν όλοι στο τρένο και δεν κλείσουν οι πόρτες, δεν θα πετύχει η ‘διαβούλευση’. Με δυο-τρεις ανακοινώσεις μαζεύονται και οι τελευταίοι που είχαν βγει να χαζέψουν το μπλόκο, κλείνουν οι πόρτες και μετά από μισή ώρα αναμονής σιγά-σιγά ξεκινάμε. Περνώντας από το μπλόκο βλέπω από το παράθυρο καμιά τριανταριά ανθρώπους μαζεμένους με μερικά παιδιά μαζί τους. Προφανώς τα παιδιά τα πήραν μαζί για να πάρουν ένα δωρεάν μάθημα αγωγής του πολίτη. Στο σημερινό μάθημα μυούνται στην διαμαρτυρία αλά ελληνικά. Και μαθαίνουν ότι παρότι μπορεί να υπάρχουν χίλιοι δυο άλλοι τρόποι να διαμαρτυρηθούν, οφείλουν να ακολουθούν το γνωστό αξίωμα: για να διαμαρτυρηθούμε για κάτι, ταλαιπωρούμε όσο περισσότερο γίνεται όσο περισσότερους άσχετους με το πρόβλημά μας πολίτες. Συγχαρητήρια λοιπόν κάτοικοι της Αμφίκλειας, καταφέρατε να μας καταταλαιπωρήσετε όσους ταξιδεύαμε με το έρημο αυτό ιντερσίτι. Είχαμε μια ώρα καθυστέρηση, περάσαμε έξι ώρες συνολικά μέσα στο τρένο αντί για τις πέντε που διαρκούσε το ταξίδι και εσείς περάσατε το μήνυμά σας, το οποίο να με συμπαθάτε αλλά λόγω κούρασης δεν συγκράτησα.

Έγκλημα στο Οριάν Εξπρές

Σήμερα το πρωί, στο αναγκαστικό λόγω απεργιών στα μέσα μαζικής μεταφοράς ταξί. Είμαι ο δεύτερος που ανεβαίνει, κάθομαι μπροστά. Από το πίσω κάθισμα ακούω μια κυρία να ωρύεται για την κατάντια των πολιτικών, τα μεγαλοσυμφέροντα, τους κλέφτες, όλα αυτά τα γνωστά. Όποτε σταματάει να πάρει ανάσα, ο νεαρός οδηγός συμφωνεί και της ρίχνει ‘γέφυρες’ για να συνεχίσει στο ίδιο τροπάριο. Κάποια στιγμή λέει η κυρία: ‘εμείς τους ψηφίσαμε όλους αυτούς που τώρα κυβερνάνε’. Συμφωνεί και ο οδηγός, εμείς τους ψηφίσαμε. Παύση. Όσο να 'ναι, μια τέτοια παραδοχή φρενάρει απότομα την κουβέντα. Δεν έχει τι άλλο να πει κανείς, έχει μόνο να σκεφτεί, γιατί και πώς τους ψήφισε, τι κάνουμε τώρα. Η κυρία όμως έχει κι άλλα να πει, δεν τη σταματά τίποτα σήμερα. Αλλάζει τόνο και ‘ανοίγει’ την κουβέντα λέγοντας ότι τώρα θα χρεοκοπήσει και η Γερμανία, σύντομα και άλλες χώρες, αλυσιδωτά. Στη συμφωνία του οδηγού απαντά ότι για όλα αυτά φταίνε οι Αμερικάνοι, οι Εβραίοι (εδώ σπεύδει να διευκρινίσει: οι πλούσιοι Εβραίοι, όχι ο φτωχός κοσμάκης), οι Μασόνοι. Συμφωνεί ξανά ο οδηγός μας κουνώντας το κεφάλι. Όλη αυτή την ώρα, παρά τις λέξεις που χτυπάνε η μια μετά την άλλη στο πίσω μέρος του κεφαλιού μου σαν ρουκέτες, δεν μιλάω. Ακούω. Σκέφτομαι ότι η κυρία πίσω μου είναι θυμωμένη. Θυμωμένος αν και ηρεμότερος φαίνεται και ο νεαρός οδηγός μας, που συμφωνεί μαζί της σε κάθε της ξέσπασμα. Σκέφτομαι ακόμα ότι όσο ζω σε αυτή τη χώρα ψάχνουμε για τους φταίχτες, τους ενόχους. Και όσο τους ψάχνουμε, τόσο δεν βρίσκονται. Όσο τους αναζητούμε σηκώνοντας κάθε πέτρα, γυρίζοντας ανάποδα γη και ουρανό, τόσο αυτοί αποδεικνύονται αόρατοι, άπιαστοι. Θυμάμαι για παράδειγμα το ‘βρώμικο’ '89, με την ‘κάθαρση’ που τότε επιχειρήθηκε αλλά δεν έφερε αποτέλεσμα. Θυμάμαι και τα αμέτρητα σκάνδαλα έκτοτε που το κάθε ένα έδινε αφορμή να ακουστούν φωνές σαν της κυρίας στο πίσω κάθισμα: ‘να πληρώσουν οι φταίχτες, να τιμωρηθούν οι ένοχοι, το μαχαίρι να φτάσει στο κόκκαλο!’. Και όμως, πάλι τίποτα. Όχι μόνο τίποτα, λιγότερο από τίποτα, γιατί το επόμενο σκάνδαλο αποδεικνυόταν πολλές φορές χειρότερο, πιο δύσοσμο από το προηγούμενο. Η αέναη αυτή και αποτυχημένη αναζήτηση φταιχτών μου θυμίζει Αγκάθα Κρίστι. Και συγκεκριμένα το Έγκλημα στο Οριάν Εξπρές, όπου σπάζοντας το κεφάλι του να λύσει το μυστήριο ενός φόνου ο Ηρακλής Πουαρό ανακαλύπτει ότι όλοι οι ύποπτοι είναι ένοχοι: ο καθένας είχε βάλει το δαχτυλάκι του στον φόνο. Ο καθένας τους είχε δώσει από μια μαχαιριά στο θύμα, ώστε κανείς να μην ξέρει ποιανού ήταν το μοιραίο χτύπημα. Και καθώς ο Πουαρό τους αποκαλύπτει με λεπτομέρειες το περίπλοκο σχέδιό τους, ξεσπούν σε κλάματα. Εμείς ξεσπάμε φωνάζοντας.