15 Απρ 2009

Τι κοινό έχουν Ομπάμα, Σαρκοζί και… Άδωνις Γεωργιάδης;


H απάντηση χωρά σε μια μόνο λέξη: storytelling – στα ελληνικά, η τέχνη της αφήγησης. Και οι τρεις έχουν αποδειχτεί μάστορες στην πανάρχαια αυτή τέχνη, την οποία, όπως εξηγεί σε μια πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη ο Κριστιάν Σαλμόν, συγγραφέας του ομώνυμου βιβλίου, χρησιμοποιούν επικοινωνιολόγοι και πολιτικοί για να μας… παραμυθιάζουν. Ως γνωστόν, οι πολίτες σήμερα αντιμετωπίζουμε τους πολιτικούς με κυνισμό, γιατί τους νιώθουμε μακριά μας. Έχουμε την πεποίθηση ότι οι πολιτικοί κατοικούν σε γυάλινους πύργους από τους οποίους εκτοξεύουν συνθήματα, υποσχέσεις, ευχολόγια. Η τέχνη της αφήγησης προσφέρεται για να γεφυρωθεί με ιδανικό τρόπο αυτό το χάσμα μεταξύ πολιτών και πολιτικών. Επιπλέον, κατακλυζόμαστε καθημερινά από πληθώρα μηνυμάτων που μεταδίδονται αδιάκοπα από περιοδικά, εφημερίδες, ραδιόφωνο, τηλεόραση και internet, ελάχιστα από τα οποία θα φτάσουν στους τελικούς αποδέκτες τους. Ποια θα τα καταφέρουν; Αυτά που δεν απευθύνονται στη λογική, αλλά στο συναίσθημα και στην καρδιά. Αφηγούμενοι λοιπόν ιστορίες όχι μόνο βρίσκουν, οι σύγχρονοι πολιτικοί, τους αποδέκτες τους ψηφοφόρους αλλά καταφέρνουν κάτι ακόμη δυσκολότερο σε μια εποχή που τα ΜΜΕ συνεχώς πληθαίνουν, με την κάλυψη της επικαιρότητας να ακολουθεί ολοένα ταχύτερους ρυθμούς: αποκτούν τον έλεγχο της ημερήσιας διάταξης – της ατζέντας – των παντοδύναμων ΜΜΕ. Η αφήγηση ως στρατηγική πολιτικής επικοινωνίας έχει δυο μορφές:

Πρώτον, μπορεί να πάρει τη μορφή διήγησης, σε δημόσιες εμφανίσεις ή συνεντεύξεις ενός πολιτικού κατά τη διάρκεια της προεκλογικής του καμπάνιας ιστοριών απλών, καθημερινών ανθρώπων. Αυτό ακριβώς έκανε και ο Ομπάμα με μεγάλη μαεστρία στην προεκλογική κούρσα του για τον Λευκό Οίκο. Σχεδόν σε κάθε του δημόσια εμφάνιση διηγούνταν, με τα ονόματά τους, πότε την ιστορία ενός εργάτη από το Κεντάκι, πότε μιας εργαζόμενης μητέρας από το Νέο Μεξικό, πότε μιας φτωχής συνταξιούχου από το Οχάιο και πολλές άλλες ιστορίες πραγματικών, συγκεκριμένων ανθρώπων. Στήνοντας την προεκλογική του καμπάνια με τέτοιες ιστορίες έδειξε με τον πιο πειστικό τρόπο ότι βρίσκεται κοντά στους απλούς πολίτες, ότι γνωρίζει εκ των έσω και αφουγκράζεται τα προβλήματα και τις ανάγκες τους. Με τα γνωστά σαρωτικά αποτελέσματα στις αμερικανικές προεδρικές εκλογές.

Δεύτερον, το storytelling μπορεί να σημαίνει αφηγηματοποίηση περιόδων της ζωής του πολιτικού, τη μετατροπή τους δηλαδή σε ένα σίριαλ με το πιστό κοινό του. Αυτό ακριβώς έκανε στη Γαλλία ο Σαρκοζί με την άνοδό του, το 2007, στην προεδρία της γαλλικής Δημοκρατίας. Σκηνοθετώντας ένα σίριαλ με τον ίδιο κεντρικό πρωταγωνιστή και με επεισόδια τόσο από την προσωπική όσο και από τη δημόσια ζωή του, κατάφερε να ελέγξει την ημερήσια διάταξη όχι μόνο των γαλλικών αλλά και των διεθνών ΜΜΕ, τα οποία σχεδόν καθημερινά μεταδίδουν επεισόδια της σαπουνόπερας που ο ίδιος με το επιτελείο του επινόησαν. Πλέον, σε προεκλογικές μάχες χωρών όπως οι ΗΠΑ, για κορυφαία αξιώματα όπως αυτό του Προέδρου, νικητής στέφεται αυτός με την καλύτερη αφήγηση. Στη μάχη για το χρίσμα των Δημοκρατικών στις τελευταίες εκλογές, η αφήγηση της Χίλαρι στηριζόταν στη νοσταλγία για την εποχή των Κλίντον και τη δεκαετία του ’90, αλλά και σε μια μάτσο κεντρική ηρωίδα με εμπειρία, αντοχή, επιδεξιότητα. Αυτή η αφήγηση με την ηρωίδα της δεν κατάφεραν να συναγωνιστούν την αντίπαλη αφήγηση του Ομπάμα, που στηριζόταν στην επιθυμία για αλλαγή με ενεργό συμμετοχή του πληθυσμού των ΗΠΑ, αλλά και σε έναν κεντρικό ήρωα με θηλυκά χαρακτηριστικά όπως η χαρισματικότητα, η δυνατότητα να γοητεύει, η αναζήτηση συμβιβαστικών και όχι συγκρουσιακών λύσεων, η κομψότητα έναντι της αντοχής, η υπόσχεση για αλλαγή έναντι της εμπειρίας. Με αυτή την επιτυχημένη αφήγηση επικράτησε ο Ομπάμα και του Μακέιν στη μάχη για την προεδρία. Ο τελευταίος ενσάρκωσε τον παλαιό ήρωα πολέμου που προσέφερε θυσίες στην πατρίδα. Εν αντιθέσει, ο Ομπάμα ήταν ένας πολυπρόσωπος ήρωας. Ενσάρκωσε στο πρόσωπό του τον πανεπιστημιακό, τον ακτιβιστή, τον ιδεαλιστή, τον άνθρωπο των συμβιβασμών, και πολλούς άλλους ανομοιογενείς μεταξύ τους χαρακτήρες, πετυχαίνοντας, σαν ένας πολυεπίπεδος καθρέφτης, κάθε Αμερικανός να αναγνωρίζει τον εαυτό του σε αυτόν.

Παρακολουθώντας χθες μια συνέντευξη και του «δικού μας» Αδώνιδος Γεωργιάδη στην τηλεόραση σε μια κουτσομπολίστικη εκπομπή, στην οποία ως συνήθως μιλούσε για τη λαμπερή του συμβία Ευγενία Μανωλίδου, λύνοντας ατελείωτες απορίες κοινού και παρουσιάστριας, αντιλήφθηκα ότι έχει κι αυτός στήσει ένα σίριαλ με πρωταγωνιστές τον ίδιο και τη συμβία του. Επιτυγχάνοντας κατ' αυτόν τον τρόπο τα ελληνικά ΜΜΕ – σατιρικές ή κουτσομπολίστικες τηλεοπτικές εκπομπές, περιοδικά, εφημερίδες, blogs – να ασχολούνται, επί καθημερινής σχεδόν βάσεως, με τους δυο τους: με το αν την Ευγενία την ενοχλεί η σάτιρα που έχει ως στόχο την ίδια και τον Άδωνι, με το αν ο Άδωνις θα την παντρευτεί με ανοιχτό ή κλειστό γάμο, με το πώς συνδυάζονται οι επαγγελματικές τους ζωές στη σχέση τους και χίλια δυο άλλα trivia της καθημερινότητας του ζεύγους. Εφαρμόζει δηλαδή με μεγάλη επιτυχία, μέχρι στιγμής, τη συνταγή του storytelling. Και προβλέπω, στο μέλλον, ακόμη μεγαλύτερη εξέλιξή του προς αυτή την κατεύθυνση: αν συνεχίσει έτσι, ο storyteller Άδωνις μπορεί να φτάσει πολύ ψηλά. Kαι όχι μόνο σε τηλεθέαση...

12 σχόλια:

airgood@gmail.com είπε...

Ολοι οι Πρωταγωνιστές έχουν δεν έχουν το χάρισμα αποκτούν την ιδιότητα λόγω ισχύος φυσικά.
Η ανατολή έχει μεγάλη μα άγνωστη ιστορία στη τέχνη της αφήγησης, δες Meddah.

Y.Γ. Εμένα πάλι δε μου αρέσουν τα Χριστούγεννα αλλά λατρεύω τα Πάσχα, ίσως γιατί γοητεύομαι απο την Ανατολή, του ηλίου, Εaster.

doctor είπε...

Για να παρηγορηθούμε Γεράσιμε ας σκεφτούμε ότι "το μη χείρον βέλτιστον".
Έτσι ο Ομπάμα είναι σοβαρότερος του Μπους, ο Σαρκοζί είναι σοβαρότερος του γείτονά του Μπερλουσκόνι και ο Γεωργιάδης είναι ένα άκακο γραφικό σκυλάκι που δεν γαβγίζει και είναι πιο καλός από τον πατέρα Πλεύρη...

Καλό Πάσχα εύχομαι!

Δημήτρης

Prokopis Doukas είπε...

Αγαπητέ Γεράσιμε,

Δεν ξέρω αν ο Ομπάμα χρησιμοποιεί την τεχνική της "αφήγησης", αλλά εμένα προσωπικώς μου απάντησε θετικά σε ένα πολύ βαθύ και "παλιό" αίτημα: Ο ηγέτης να είναι ένας ολοκληρωμένος, πολύπλευρος άνθρωπος, που δίνει εξίσου σημασία στη γνώση και τη σκέψη όσο και στην ψυχική ισορροπία. Που έχει (καταφανώς) υψηλό ΙQ αλλά και EQ. Που είναι φινετσάτος!

Θεωρώ δε οτι δεν υπάρχει μεγαλύτερη απόσταση από τον Ομπάμα στον Καραγκιοζί - πόσο μάλλον σε έναν local ακροδεξιό, που κάνει την ιδιωτική του ζωή "σούργελο show"...

αθεόφοβος είπε...

Το πιο πολύ που μπορεί να πετύχει ο Μπουμπούκος είναι να γίνει χαλίφης στην θέση του Καρατζοχαλίφη.

gerasimos είπε...

airgood@gmail.com χαρισματικοί ή όχι ως προσωπικότητες, οι storytellers πoλιτικοί εμφανίζονται ούτως ή άλλως χαρισματικοί όταν αναδεικύονται σε ήρωες των ιστορίων τους.

Δημήτρη αντιλαμβάνομαι τι λες αλλά εμένα ο Γεωργιάδης μου μοιάζει περισσότερο με κακιασμένο σκυλάκι που μας έχει μουρλάνει και στο γάβγισμα. Καλό Πάσχα και σ' εσένα.

gerasimos είπε...

Προκόπη εργαζόμενος στην πολιτική επικοινωνία διαπίστωσα ότι πολιτικοί από εντελώς διαφορετικούς χώρους μεταχειρίζονται πολλές φορές τα ίδια ή πολύ παρόμοια επικοινωνιακά εργαλεία. Πέραν αυτού, βρίσκω πολύ ενδιαφέρουσα αλλά και διαφωτιστική την υπόθεση storytelling σε πολλά επίπεδα. Σε βρίσκω και λίγο υπερβολικό στον χαρακτηρισμό σου για τον Γάλλο Πρόεδρο.

Αθεόφοβε δε θα τό 'λεγα. Αν αποδειχτεί καλός storyteller πάει νομίζω για ψηλότερα.

Meropi είπε...

Ομολογώ ότι το Σαρκοζί δεν τον έχω παρακολουθήσει να μιλά για πολλή ώρα (μόνο στιγμιότυπα έχω δει), σε αντίθεση με τους άλλους δύο. Και φυσικά μεταξύ των δύο τελευταίων, υπάρχει τεράστια απόσταση.Η ομιλία του Ομπάμα, παρόλο που είναι ζωηρή, αντανακλά ηρεμία και ψυχική ισορροπία (παρά το ότι η ζωή του δεν ήταν τόσο ήρεμη). Αντίθετα ο Άδωνις μου φαίνεται ότι πάσχει από κάποιο είδος αγχώδους "λογοδιάρροιας" (δικός μου ο όρος).

gerasimos είπε...

Mερόπη στο ποστ με ενδιέφερε μια βαθύτερη ματιά στους τρεις τους ως storytellers ΚΑΙ με τις δυο μορφές που μπορεί να πάρει το storytelling.

wintersea είπε...

Γεράσιμε, με συγχύζεις, με κολάζεις χρονιάρες μέρες που είναι... Τι κοινό έχουν βρε ο καραγκιόζης που χοροπηδάει με φόντο την Ακρόπολη και εκτοξεύει εθνικιστικές κορώνες με τον Ομπαμα;; Ο Αμερικανός πρόεδρος μοιάζει (και πιστεύω ότι είναι) ένας συγκροτημένος άνθρωπος. Ο άλλος είναι ανισσόροπος...
Το γεγονός ότι μπορεί αν μπουρδολογεί ατέρμονα δεν τον φέρνει σε κανένα κοινό σημείο με τον Ομπάμα νομίζω.
Και μόνο το γεγονός ότι πηγαίνει σε τέτοιες εκπομπές και μιλάει για τη γυναίκα του, λέει πολλά. Ποιος σοβαρός πολιτικός θα το έκανε αυτό;..
Ο δε Σαρκοζί δεν είναι λιγότερο γελοίος - ηγέτης με εσάνς lifestyle γίνεται; δε γίνεται.

Καλή ξεκούραση τις "άγιες" τούτες μέρες εύχομαι :)

gerasimos είπε...

'Γεράσιμε, με συγχύζεις, με κολάζεις χρονιάρες μέρες που είναι... Τι κοινό έχουν βρε ο καραγκιόζης που χοροπηδάει με φόντο την Ακρόπολη και εκτοξεύει εθνικιστικές κορώνες με τον Ομπαμα;;': ψωνίζουν τα επικοινωνιακά τους εργαλεία απ' το ίδιο κατάστημα. Καλή ξεκούραση και σ' εσένα. ;-)

doctor είπε...

Ναι, έχεις δίκιο Γεράσιμε. Ήθελα να γράψω ότι ο Μπουμπούκος είναι ένα σκυλάκι που γαβγίζει (και πολύ μάλιστα) αλλά δεν δαγκώνει.

blogo είπε...

http://blogo-sphera.blogspot.com/2009/04
/blog-post_1928.html